n bảo vệ bọ rệp khỏi những kẻ thù của chúng. Để cho mưa khỏi làm trôi đi những con bọ sáu cẳng, kiến đã xây cho chúng những cái nhà trại này. 
- Thế kiến mang sữa ở đây đi bằng cách nào? 
- Nó mang đi làm chi? Kiến tự đến đây uống sữa. 
Karik cười vui nói: 
- Thế thì đâu có phải là trại sữa, mà phải gọi là quán cà phê điểm tâm. 
Ivan Germogenovich nói tiếp: 
- Một số loài kiến mùa đông bắt bọ rệp về tổ kiến. Suốt mùa đông chúng úông sữa bọ rệp, không ra khỏi tổ. 
Karik huýt sáo: 
- Khôn thật! Thế mà cháu đọc trong sách viết tựa hồ như kiến ngủ suốt mùa đông không ăn uống gì cả. 
- Hoàn toàn đúng! Nhưng không phải kiến nào cũng vậy. Trong tổ kiến có một bộ phận kiến luôn luôn thức. Chính những con này uống sữa bọ rệp. 
Valia nói: 
- Đó chắc là những con kiến trắng ăn suốt mùa đông. Cháu cũng đọc thấy trong sách. Những con này ở Châu Phi. Người ta gọi chúng là những con mối. 
- Valia ơi, cháu lẫn lộn hết rồi! Không, làm gì có kiến trắng. Còn con mối thì không phải là loài kiến, mặc dù chúng xây tổ giống như tổ kiến. Mối gần vối chuồn chuồn hơn là với kiến. 
- Như vậy là không có kiến trắng ư bác? 
- Không có đâu. Nhưng có kiến đen, kiến màu hung, kiến lửa, kiến đỏ tía, kiến vàng. Có kiến điêu khắc, kiến đào mỏ, kiến thợ nề, kiến chăn nuôi, kiến trồng trọt, kiến mật, kiến dù, kiến cô đơn. Có lẽ không sao kể hết được. 
Mải trò chuyện về kiến, các khách du lịch đã đến bờ dốc. Dẫn đến một thung lũng xanh bao bọc bởi những ngọn núi nhỏ. 
Những áng mây chạy lướt trên đỉnh đầu. 
Những đỉnh núi tràn ngập ánh nắng chiều màu da cam. 
Đột nhiên Valia kêu lên: 
- Nhìn xem kìa! Kim tự tháp Ai Cập! Nhìn xem kìa! 
Giữa thung lũng nổi lên một ngọn núi cao hình tròn. 
Nó được xếp bằngnhững miếng gỗ đen phủ đầy đất. Một hành lang treo uốn quanh Kim tự tháp theo hình xoáy trôn ốc từ đỉnh đến chân. 
Ivan Germogenovich nói: 
- Kiến! Kiến đen đấy! Chủ nhân của những trại sữa mà ta vừa đi qua! 
Những con kiến thân dài như thân chó săn chạy lăng xăng xung quanh tổ. Chúng chạy tới chạy lui, chen chúc xô đẩy nhau trong những hành lang treo, ngã xuống rồi lại nhổm dậy chạy. Có cảm tưởng như chúng đang sợ hãi điều gì đó. Chúng khiêng những cái kén khổng lồ vào trong các lối tối om của nơi ở. Những cái kén dài màu trắng như trôi đi trên đầu các chú kiến đen. 
- Đó là chúng khiêng trứng đi! Không biết để làm gì thế? - Valia hỏi. 
Giáo sư nhún vai, ngước nhìn lên bầu trời rồi nói: 
- Chắc là sắp mưa. Thường thường trước khi mưa kiến dấu kén vào trong tổ và lấp kín các lối ra vào... Nhưng ta không nên để mất thời gian: trong khi lũ kiến lo công chuyện của chúng ta phải cố vượt qua thung lũng. Cả chúng ta cũng cần phải kiếm một chỗ trú mưa. 
Các khách du lịch bắt đầu tụt xuống dưới. Nhưng vừa đi được mấy bước họ đã nghe thấy tiếng ầm ầm vang rền mỗi lúc một to. 
Giáo sư dừng lại: 
- Chẳng lẽ mưa rồi sao? 
Ông nhìn lên bầu trời. 
Bầu trời đen thẫm, xung quanh bao bọc bởi những đám mây đen báo hiệu cơn giông. Rừng cỏ đứng lặng yên. Nhưng chưa có mưa. 
- Nhưng cái gì kêu ầm ầm vậy? 
Các khách du lịch cảnh giác đề phòng. 
Bọn trẻ lo lắng đưa mắt nhìn giáo sư đang chăm chú lắng nghe tiếng động mỗi lúc một tăng, tay vuốt chòm râu bạc. 
- Lạ thật. Lạ lùng thật! - Giáo sư lẩm bẩm - bác rất ngại tiếng động này, các cháu ạ! 
Đề phòng bất trắc giáo sư và bọn trẻ nấp vào sau những cây cỏ. 
Karik thận trọng ghé mắt nhìn qua thân cây to rồi nói: 
- Giống như có con gì đang chạy tới! 
Tiếng động mỗi lúc một gần. Bây giờ có thể nghe rõ tiếng chân chạy rầm rập giống như có cả một đàn bò đang chạy tới. 
Khói bốc lên từ những đỉnh núi phía xa. 
Những đám bụi bốc lên che khuất đỉnh núi. 
Valia kêu lên: 
- Cháu nhìn thấy rồi. Kia! Chúng kia rồi! Nhìn xem kìa! Chúng đang đi! Trời ơi, nhiều quá! 
Trên những đỉnh đồi nhấp nhô xuất hiện các chấm đen. 
Thoạt tiên chúng tụ tập dọc trên sườn núi, dừng lại giây lát rồi bỗng chạy ào xuống dưới. 
Lập tức những trái núi đen thẫm lại. Hàng đàn vô số những con vật đổ tràn xuống dưới và chẳng bao lâu khắp thung lũng cũng động đậy như đang sống động. Từ phía sau núi những đạo quân mới tiếp tục đi tới. 
Ivan Germogenovich kêu lên: 
- Kiến lửa! 
Giáo sư không nhầm. 
Đó là những con kiến khổng lồ màu đỏ. Thân hình chắc nịch của chúng như đúc bằng đồng. Chúng đông gấp đôi lũ kiến đen. Còn dáng điệu chúng mới hùng hổ dữ tợn làm sao! 
Bọn kiến mới đến lao thẳng vào tấn công các tổ kiến đen. 
Chúng bấu lấy các kèo cột bằng những chân khoẻ mạnh và chẳng mấy chốc tràn ngập khắp hành lang. 
Chủ nhân của tổ kiến xông ra nghênh chiến. 
Khắp hành lang diễn ra trận đánh dữ dội. 
Những con kiến lữa như một bầy chó đói, xé xác những con kiến chăn nuôi hiền lành, giết chúng rồi ném xác khỏi hành lang. 
Chúng tấn công tổ kiến từ mọi phía. 
Những con kiến chăn nuôi chống cự một cách tuyệt vọng. 
Hàng trăm chiến sĩ đã ngã xuống, dũng cảm bảo vệ từng lối đi vào căn nhà. Nhưng lực lượng hai bên quá chênh lệch. 
Giẫm lên xác những con kiến đen, lũ kiến lửa tiến lên từng bước và cuối cùng đánh bật những người bảo vệ ra, ào ào xông vào trong tổ. 
Khắp nơi trong hành lang lăn lóc những xác chết kiến đen. 
Phía dưới chân tổ kiến, một cụm kiến đen hãy còn tiếp tục dũng cảm chiến đấu với lũ kiến lửa. Nhưng trận chiến đã kết thúc. 
Bọn kiến lửa đánh tan đám kiến đen, xông vào cướp bóc tổ kiến. 
Những kẻ chiến thắng lôi những cái kén trắng ra khỏi hầm ngầm, vội vã theo hành lang đi xuống. Chúng tụ tập thành một đám đông ồn ào hỗn độn. Giống như một lũ cướp sau khi phá nhà người ta cũng lôi những của cải cướp được ra. 
Karik ngạc nhiên hỏi: 
- Sao chúng không chia nhau của cải cướp được? 
Ivan Germogenovich thì thầm đáp: 
- Cháu không thấy ư? Lũ kiến lửa cướp những cái kén là con cái của kiến đen. Bây giờ chúng sẽ mang về tổ của chúng đợi khi nào kiến đen nở ra sẽ bắt làm nô lệ cho chúng. 
- Sao cơ ạ? 
Karik nhảy phắt dậy như bị ong đốt. 
- Thế tại sao bác cứ im lặng nãy giờ? Cái lũ chủ nô lệ ấy đang cướp bóc mà chúng ta khoanh tay ngồi yên hay sao? 
Cậu chộp lấy viên đá, giang tay ném mạnh vào đám đông bọn cướp đang khiêng những cái kén trắng ra khỏi tổ. 
- Valia! Đánh chết chúng đi! Sao em đứng ngó chi vậy? Đánh chết bọn ăn bám đi! 
Đất đá ném như mưa vào đám kiến lửa. 
Không nghĩ gì đến nguy hiểm, bọn trẻ xông ra khỏi thân cây. 
Karik ra lệnh: 
- Bắn! 
Khi hòn đá lao vút đi rơi vào đám đông bọn cướp, Ivan Germogenovich sợ quá giữ tay bọn trẻ lại: 
- Khoan đã! Các cháu điên à? Các cháu làm gì thế này? Các cháu muốn bọn chúng nhảy xổ vào chúng ta bây giờ ư? 
Valia cau mày: 
- Kệ chúng! Cứ cho chúng xông tới. Chúng ta sẽ cho chúng biết thế nào là bắt nô lệ! 
Giáo sư cố thuết phục: 
- Chúng ta không đỉ sức đánh bọn đó dâu! 
Karik tiếp tục bắn đá vào bọn kiến lửa, hùng hổ nói: 
- Để xem rồi ai thắng ai! 
Bọn trẻ hăng lên không làm sao ngăn chúng được. 
Valia la hét giáo sư: 
- Cả bác nữa! Đứng khoanh tay mà không xấu hổ ư? Hãy giúp chúng cháu đi! 
Cô dúi vào tay giáo sư một viên đá. 
Nhưng giáo sư xua tay, đi ra một chỗ khác. 
Ông ngồi xuống bờ dốc, thõng chân xuống, bắt đầu đếm những con kiến bị bon trẻ ném ngã. 
Không biết ai trong bọn trẻ ném một phát trúng ngay vào đầu một con kiến. Con kiến lảo đảo rồi từ từ, tựa như đang suy nghĩ, ngã lăn xuống. Ngay lập tức một hòn đá thứ hai rít lên đập vào ngực nó. Con kiến giẫy vài cái rồi nằm im. Cái kén rơi lăn xuống chân núi. Một tên cướp khác chạy lại. 
Valia hét lên: 
- Bác đánh chết chúng đi! 
Giáo sư tự mình cũng không ngờ đến, giang tay ném viên đạn vào con kiến. 
Vừa vặn lúc đó con kiến đến gần cái kén. Nó định giơ chân bấu lấy cái kén, nhưng hòn đá Ivan Germogenovich ném rơi trúng chân nó.Con kiến quay tròn rồi ngã nghiêng xuống, tập tễnh bò đi thẳng. 
- Á, à! Mày hết muốn rồi chứ! - Giáo sư bật cười, cúi xuống nhặt hòn đá khác. 
Một con kiến thứ ba chạy lại cái kén. Nó ôm lấy cái kén chạy lại phía đồng đội. 
Giáo sư hét lên: 
- Giỡn hoài! Đừng hòng! 
Ông ném đá chính xác đến nỗi ngay phát đầu tiên đã làm con kiến ngã quay lơ. 
Cái kén văng ra xa. 
Karik hét lên. 
- Đập chết chúng đi! Đánh thế này chưa ăn thua! Giá kéo được cả đội thiếu niên tới đây thì sẽ cho lũ bắt nô lệ này biết tay... Đồ khốn kiếp... Có ai động đến chúng đâu sao chúng lại đánh người khác... Nào, ném cùng một lúc nhé... Toàn khẩu đội, bắn! 
Những hòn đá to nặng bay đến lũ kiến lửa. 
Valia sung sướng reo lên: 
- Hoan hố A! Chúng bỏ chạy rồi! 
Cô cúi xúông định nhặt hòn đá nữa thì bỗng một cái mõm kiến dữ tợn hiện ra ngay trước mặt. 
Không biết con kiến này làm sao qua được khe lạch? Mà sao không ai nhìn thấy nó? 
Nắm lấy một cục đất, cô giơ cao tay đập vào đầu con kiến và la lên: 
- Cứu tôi với! Lại đây! 
Con kiến lảo đảo, nhưng vẫn xông tới cô bé dũng cảm. 
Giáo sư và Karik nhảy vọt đến. 
Giáo sư chỉ huy: 
- Cháu đánh vào sườn, bác đánh vào phía trước, đập đá vào nó! 
- Xung phong! - Bọn trẻ hò reo dũng cảm xông vào con kiến. 
Giáo sư giang thẳng tay đập đá vào mắt nó. 
Con kiến rùng mình, loạng choạng, chới với đạp những cái chân. Karik đánh nó vào lưng, còn Valia nhảy sát lại gần đập đá vào đầu. Con kiến gục xuống đất. 
Valia reo lên: 
- Hoan hô! 
Cô bé mặt đỏ gay, tay giơ cao hòn đá, hãnh diện nhìn giáo sư và Karik. 
Nhưng bây giờ vui mừng thì con sớm! 
Cả một toán kiến hung dữ chạy qua khe lạch lại trợ giúp đồng bọn. Chúng chạy, trông nhanh nhẹn, khoẻ mạnh. Ánh nắng chiếu vào thân mình đỏ chói của chúng, lấp lánh như những giáp trụ bằng đồng. 
Rừng cỏ rung chuyển vì bước chân nặng nề của toán kiến. 
- Valia! Valia! Nhìn đằng sau kìa! - Karik hét lên. Valia ngoảnh lại. 
- Ôi, chúng đến cả trăm con! - Cô la lên - Không, còn nhiều hơn kìa. Chúng đang xông đến. 
Với chân vào bờ dốc khe lạch, bọn kiến bò lên. 
- Chạy thôi! - Giáo sư kêu lên. 
Ông nắm tay bọn trẻ cắm đầu chạy không phân biệt đường sá, nhảy qua hố, vấp vào đá. 
Gió rít bên tai ù ù. 
Lũ kiến đuổi rầm rập ở sau lưng, mỗi lúc một gần hơn. 
Chỉ một chút nữa thôi là chúng sẽ đuổi kịp, vồ lấy giáo sư và bọn trẻ xé ra từng mảnh. 
Ivan Germogenovich vừa